Azərbaycan nə vaxt rəsmi dövlət kimi quruldu?
Azərbaycan müasir dövlət kimi 1918-ci il 28 may tarixində qurulub. Həmin gün Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) elan edildi. Bu hadisə ilə Azərbaycan təkcə öz müstəqilliyini bəyan etmədi, eyni zamanda Şərqdə ilk parlamentli, demokratik respublika kimi tarixə düşdü.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti necə yarandı?
1917-ci ildə Rusiya imperiyasının süqutundan sonra Cənubi Qafqazda siyasi boşluq yarandı. Bu şəraitdə azərbaycanlı ziyalılar və siyasi xadimlər milli dövlət qurmaq istiqamətində fəaliyyətə başladılar. Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin rəhbərliyi ilə elan olunan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti xalqın öz taleyini müəyyən etməsinin simvoluna çevrildi.
AXC hansı əsas prinsiplər üzərində qurulmuşdu?
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti:
Xalq hakimiyyəti
Parlamentli idarəetmə
Qanun qarşısında bərabərlik
Dini və milli azadlıqlar
kimi prinsiplər üzərində qurulmuşdu. Qadınlara seçki hüququ verilməsi AXC-ni dövrünün ən qabaqcıl dövlətlərindən birinə çevirdi. Bu xüsusiyyət “Azərbaycanın quruluşu niyə tarixidir?” sualına açıq cavab verir.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti niyə uzunömürlü olmadı?
AXC cəmi 23 ay fəaliyyət göstərə bildi. 1920-ci ilin aprelində bolşevik ordusunun Bakıya daxil olması ilə respublika süqut etdi və Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası elan olundu. Buna baxmayaraq, AXC-nin dövlətçilik ideyaları xalqın yaddaşında yaşamağa davam etdi.
Müasir Azərbaycan dövləti nə vaxt yenidən quruldu?
Azərbaycan 1991-ci il 18 oktyabr tarixində yenidən müstəqilliyini bərpa etdi. Bu tarix müasir Azərbaycan Respublikasının quruluşunun əsas mərhələsi hesab olunur. AXC-nin varisi kimi çıxış edən müasir Azərbaycan dövləti, 1918-ci ildə qoyulan ideoloji və siyasi təməllər üzərində inşa edildi.
Azərbaycanın quruluş tarixi niyə bu gün də önəmlidir?
Azərbaycanın quruluş tarixi:
Milli kimliyin formalaşması
Dövlətçilik ənənələrinin qorunması
Müstəqillik ideyasının güclənməsi
baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu tarix təkcə keçmişi deyil, bu günü və gələcəyi də izah edir. Buna görə də “Azərbaycanın dövlətçilik tarixi” mövzusu daim aktual qalır.
28 May niyə xüsusi qeyd olunur?
28 May Azərbaycanda Respublika Günü kimi qeyd edilir. Bu gün ölkədə rəsmi tədbirlər, konfranslar və anım mərasimləri keçirilir. Tarixi yaddaşın qorunması baxımından bu günün xüsusi yeri var.
Nəticə
Azərbaycanın quruluş tarixi 28 may 1918-ci ildən başlayır və bu tarix milli azadlıq, demokratiya və dövlətçilik yolunun əsasını təşkil edir. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qısaömürlü olsa da, onun qoyduğu irs bu gün müstəqil Azərbaycan Respublikasının təməlini təşkil edir.