Böyümə proqnozları nə deyir?
Avropanın Yenidənqurma və İnkişaf Bankı (EBRD) hesab edir ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı 2025‑ci ildə təxminən 2%, 2026‑da isə 2,5% artacaq. EBRD bu artımı qeyri‑neft sektorunun davamlı genişlənməsi ilə əlaqələndirir.
Beynəlxalq Valyuta Fondu (IMF) isə 2025‑2029 illər üçün orta illik artımı təxminən 2,5% səviyyəsində proqnoz edir. IMF‑in açıqlamasına görə bu artım hava neft və qaz gəlirlərinin azalması və qeyri‑neft sahələrinin inkişafı fonunda baş verəcək.
Dünya Bankının yenilənmiş proqnozları da 2025‑2027 illəri üçün orta iqtisadi artımı təxminən 1,7‑2,6% aralığında qoruyacağını göstərir. Bankın proqnozlarına görə Azərbaycan iqtisadiyyatında struktur dəyişiklikləri ilə yanaşı neft sektorunun rolları da dəyişəcək.
Böyük dəyişikliklərin səbəbi nədir?
Bu proqnozlarda ümumi tendensiya neft və qaz hasilatının yavaşlaması ilə əlaqədardır. Neft sektorunun ÜDM‑dəki çəkisinin azalması iqtisadi artım tempini zəiflədə bilər. Lakin qeyri‑neft sektoru, xüsusilə tikinti, ticarət və turizm sahələri bu boşluğu doldurmaq üçün artan rol oynayır.
Makroiqtisadi sabitlik də artımın dayanıqlığını təmin edən əsas amillərdən biridir. Beynəlxalq təşkilatlar vurğulayır ki, valyuta ehtiyatlarının güclü olması və manatın stabil qalması iqtisadi risklərin minimuma endirilməsində mühüm rol oynayır.
İqtisadi struktur necə dəyişir?
Azərbaycanın iqtisadi göstəricilərində qeyri‑neft sektorunun çəkisi son illərdə artmaqdadır. Bu isə iqtisadiyyatın neftdən asılılığını azaltmaq üçün uzunmüddətli fəaliyyət planlarının tərkib hissəsidir. İstehsal, xidmət sahələri və ixrac‑təchizat dəstəkli sahələrdə artım qeydə alınması bunun göstəricisidir.
Bu, vətəndaşlar üçün nə deməkdir?
Əhali üçün iqtisadi artım yavaşlasa da, ehtiyatların güclü olması və dövlət siyasətinin sabitliyi bir çox sosial proqramların və layihələrin davam etməsinə şərait yaradır. Məsələn, gələcək illərdə əhaliyə daha çox iş imkanları, sosial dəstək proqramları və investisiya təşviqləri gözlənilir ki, bu da daxili bazarın canlanmasına təsir edəcək.
Qlobal nüfuzlu görünüş
Beynəlxalq ekspertlər hesab edir ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı regional səviyyədə stabilliyini qoruyan nadir ölkələrdən biridir. Dünya iqtisadi tendensiyalarına baxmayaraq, proqnozlar Azərbaycanın makroiqtisadi sabitliyini qoruyacağını göstərir.
Nəticə
Qlobal və regional iqtisadi şəraitdə dəyişikliklərə baxmayaraq, Azərbaycan iqtisadiyyatı növbəti illərdə mülayim, amma davamlı artım proqnozu ilə qarşılanır. Qeyri‑neft sektorunun inkişafı, makroiqtisadi sabitlik və beynəlxalq əməkdaşlıqlar bu artımın əsas dayaq nöqtələridir. Yaxın illərdə iqtisadi inkişaf istiqamətində daha çox struktur islahatları və diversifikasiya səyləri gözlənilir.